COP31 Antalya’da: Özel Jetle Gezen Dünyayı Nasıl  Kurtaracak, İneğin Gazından Doğayı  Kim Koruyacak?

Dünya, iklim krizini kurtarmak için komşumuz Antalya’da toplandı. COP31 perdelerini açtı. Devlet temsilcileri, büyük şirketlerin kravatlı yöneticileri, sivil toplum kuruluşları ve “iklim elçisi” unvanlı ünlüler aynı çatı altında buluştu. Hedefler yine gökyüzüne değiyor: Sera gazı salımını düşüreceğiz, temiz enerjiye geçeceğiz, gelecek kuşaklara yemyeşil bir dünya bırakacağız!

Kâğıt üzerinde her şey harika. Zaten bizim en sevdiğimiz şey de kâğıt üzerindeki o parlak hedefler değil mi?

Ama insanın aklına ister istemez şu soru takılıyor: Dünyayı kurtarmak için özel jetleriyle Antalya’ya inenlerin kendi karbon ayak izi kaç numara? Bugün memleketin çiftçisi tarlada ürününü satamıyor, besicisi maliyetlerin altında eziliyor. Hal böyleyken ahırdaki ineğin gazını “karbon salınımı” cetveline yazıp suçlu ilan edenlerin, beş kişi taşıyan özel jetlerin gökyüzüne bıraktığı o devasa karbon ayak izi kimin hesap cetvelinde tutuluyor? Kömürün, petrolün, doğal gazın musluğunu sonuna kadar açıp, kürsüde “yeşil dönüşüm” nutku atanların kendi iklim karnesinde kaç kırık var?

Hani bizde bir söz vardır; “Ayranı yok içmeye, tahtırevanla gider…” diye. İklim mücadelesi, özel jetlerin gölgesinde verilen kokteyllerle, ünlü isimlerin sosyal medya paylaşımlarıyla bir halkla ilişkiler şovuna dönüşürse, o faturayı doğadan ve emekçiden başka kim ödeyecek?

Üstelik trajikomik manzarayı görmek için uzağa gitmeye de gerek yok; zirvenin hemen kapısında canlı yayında izliyoruz! İklimi kurtarmak için düzenlenen organizasyonun yapıldığı Antalya Aksu’da, heyetlerin araçlarına yer açmak uğruna yüzlerce dönüm birinci sınıf verimli tarım arazisinin üzerine dökülen beton ve asfalt ortada duruyor. Dünyaya “yeşil gelecek” anlatırken, binlerce yılda oluşan tarım toprağını otopark yapmak için betonla mühürlemek nasıl bir çevreciliktir? Bunun mizahını hangi kalem yazabilir?

İşin bir de mutfak tarafı var. Salondaki klimalı kürsülerden “Fosil yakıta son!” demek kolay. Peki ya dışarıdaki gerçek hayat?

Bugün Menteşe’de, Fethiye’de, Milas’ta oturan Ayşe teyze yazın o kavurucu sıcağında vantilatörünü çalıştırmak için elektriğe, kışın ayazında donmamak için doğal gaza mecbur. Mehmet amcanın küçük atölyesi çarkını döndürmek için enerji yakıyor. Kömür madeninde kazma sallayan Ali ise evine ekmek götürme derdinde. Şimdi bu insanlara dönüp “Artık fosil yakıt bitti, temiz enerjiye geçtik” dediğimizde, faturadaki o sıfırları kim silecek? Ali’nin evine ekmeği “karbon nötr” sertifikaları mı götürecek?

Raporlarda pek havalı duran o “adil geçiş” kavramı, eğer sadece süslü sunumların slaytlarında kalırsa, dar gelirlinin sırtındaki küfeye yeni bir taş eklemekten başka ne işe yarayacak?

Üstelik “temiz enerji” derken doğayı başka bir yerden vurmayacağımızın garantisi nerede? Güneş panelleri, rüzgâr türbinleri elbette başımızın tacı. Ama bu tesisleri kuracağız, iletim hatları çekeceğiz diye asırlık zeytinlikleri söküp, tarım arazilerini tıraşlayıp, ormanları delik deşik edeceksek; biz tam olarak neyi, kimden kurtarmış oluyoruz? Yağmurdan kaçarken doluya tutulmak buna denmiyor mu?

Gelin, Antalya’daki o büyük hedefleri alıp şöyle bir kendi kapımızın önüne, Muğla’ya koyalım…

Yerel yönetimlerin belediye başkanlıklarından basına süslü COP31 metinleri servis edilirken, sokağa çıkıp halka bir sorun bakalım ne hatırlıyor? Menteşe’nin vatandaşı o süslü iklim bildirilerini değil; “budama” adı altında gövdesinden kesilip ayakta öldürülen ağaçları hatırlıyor!

Kürsülerde dünyayı kurtaranlara soralım: Bu cennet coğrafyada “Artık tek bir yeni koy bile imara açılmayacak” diyebilen bir babayiğit var mı? Denizlerimize bir daha sintine boşaltılmayacak, kanalizasyonlar arıtılmadan mavi sulara karışmayacak, derelerimiz açık hava kanalizasyonu gibi kullanılmayacak diyebilen var mı?

Hadi onu da geçtik; her yağmurda sular altında kalan, üzerine bina diktiğimiz dere yatakları temizlenecek mi? Hiç değilse bundan sonra taşkın riski taşıyan yerlere yapı ruhsatı verilmeyeceğinin sözünü kim verecek? Mevzuatta zaten yazan, kâğıt üzerinde aslanlar gibi duran o çevre yasaları sahada neden kediye dönüşüyor?

Birleşmiş Milletler’in bu dev zirveleri ülkeleri aynı masada buluşturmak açısından elbette kıymetli. Ama Gazze’de masum çocukları ne bombalardan ne de çadırlarını basan selden koruyamayan bu uluslararası masaların, bu kınama metinlerinin halk nezdindeki karşılığı nedir? Demek ki mesele masaya oturmak ya da altına imza atmak değil; o imzanın arkasında durabilmek, vicdanı ve hayatı koruyabilmekmiş.

İklim krizi de bize aynı aynayı tutuyor:

Konuşmak mı, yapmak mı?

Kimse bir gecede mucize beklemiyor. Kimse insanların işsiz kalmasını, çiftçinin üretmekten vazgeçmesini, sanayinin durmasını da istemiyor. Ama “ben yaptım oldu” mantığıyla, bir yandan toprağa beton döküp ağacı budama adıyla kuruturken, diğer yandan iklim zirvesinde çevrecilik oynamak da akla ziyan bir tiyatro değil mi?

Antalya’da kameralar kapanıp, o şatafatlı kürsüler toplandığında geriye imzalanmış onlarca sayfa metin kalacak. Ama unutmayalım; doğanın okuma yazması yok. Doğa, kimin hangi kürsüde ne kadar parlak cümleler kurduğuna değil, kendisine ne yapıldığına bakıyor.

Bakalım bu masaldan geriye kaç gerçek adım, kaç tane de “mış gibi” yapılmış vaat kalacak? Bekleyip göreceğiz.

Haydi selametle…